Konu
Günümüz tasarım literatürü ve pratiği, insan merkezli yaklaşımların sınırlarını sorgulayarak, insan ve insan olmayan aktörlerin etkileşimine odaklanan insan ötesi (more-than-human) tasarım paradigmalarına doğru evrilmektedir. Bu ontolojik dönüşüm, tasarımcının geleneksel tekil yaratıcı kimliğini güncellemekte ve tasarımcıyı biyolojik sistemler, yapay zeka algoritmaları veya akıllı malzemeler gibi farklı failler (agency) arasında bir arabulucu konumuna taşımaktadır. Ancak, bu teorik tartışmaların tasarımdaki pratik karşılıkları ve süreç dinamikleri henüz yeterince belgelenmemiştir. Bu proje, tasarımcının dönüşen arabulucu rolünü ve insan ötesi birlikte yaratım süreçlerini, uygulamanın gerçekleştiği doğal ortamında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın yöntemi, nitel araştırma yöntemlerinden çoklu vaka çalışması olarak kurgulanmıştır. Proje kapsamında, insan olmayan faillerin tasarım sürecine aktif olarak katıldığı özelleşmiş tasarım laboratuvarlarına araştırma ziyaretleri gerçekleştirilecektir. Veri toplama yöntemi olarak saha gözlemi ve uygulayıcılarla yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılacaktır. Bu ziyaretler aracılığıyla, farklı aktörlerin yer aldığı çalışma ortamlarında tasarımcıların insan olmayan unsurlarla nasıl iletişim kurduğu, karar alma süreçlerindeki müzakere mekanizmaları ve ortaya çıkan yeni iş akışları haritalandırılacaktır. Çalışmanın özgün değeri, insan ötesi tasarım tartışmalarını soyut düzeyden çıkarıp somut üretim pratikleri üzerinden analiz etmesidir. Projeden elde edilecek bulguların, tasarımcının arabulucu rolünü tanımlayan yetkinlik setlerinin oluşturulmasına ve disiplinler ötesi yeni tasarım metodolojilerinin geliştirilmesine katkı sağlaması hedeflenmektedir.