Konu
Sanayi devrimi sonrası Avrupa’da standartlaştıralarak endüstriyel ölçekte üretilen mimari elemanlar 19. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren ticari kataloglar aracılığıyla Osmanlı İmparatorluğu’nun inşaat piyasasına dahil olmuştur. Bu kataloglar yalnızca hazır yapı elemanlarının tanıtımını yapan ticari belgeler değil; aynı zamanda parçalar halinde üretilip sevk edilen ve yerinde monte edilen prefabrike yapı sistemlerini de içeren geniş bir mimari üretim alanını temsil etmiştir. Ticari kataloglar üzerinden şekillenen mimarinin giderek popülerleştiği dönem koşullarında, bazı yerel üreticilerin de standartlaşmış üretim pratikleri geliştirdiği görülmektedir.
Bu proje; Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde yaygınlaşan ithal ve yerli ticari katalogların, İstanbul’daki ahşap konut mimarisi üzerindeki etkisini ortaya koymayı amaçlar. Arşiv taramaları, literatür analizi ve saha çalışmaları olarak üç temel aşamada yürütülecek olan proje kapsamında öncelikli olarak ithal ve yerli ticari kataloglar üreticileri ile birlikte detaylı araştırılacaktır. Bunun yanı sıra, dönemin mimari üretimini ve görsel hafızasını etkilediği ölçüde desen katalogları, dergi yayınları ve ithal kitaplar da değerlendirmeye dahil edilcektir. Analiz edilen katalog içeriklerinde yer verilen plan, cephe, mimari eleman ve bezeme repertuarı, İstanbul’da inşa edilen dönemin konut detayları ile karşılaştırılacaktır. Böylelikle, katalog mimarisinin yalnızca saray yapıları ile sınırlı kalmayıp, sivil konut mimarisinde de etkin bir rol oynadığı somut veriler üzerinden ortaya konacaktır. Ahşap konutlarda kullanılan prefabrike ürünlerin kaynaklarının izinin sürülmesinin ve uygulanmış detayların basılı yayınlarla ilişkilendirilmesinin, özellikle dönemin sosyo-ekonomik koşulları ve mimari tercihleri ile iligli pek çok konuyu aydınlatması hedeflenmiştir. Araştırma sonucunda kataloglar geç Osmanlı konut mimarisinde estetik ve stilistik yönelimlerin, yapım tekniklerinin ve malzeme dolaşımının okunabileceği bir görsel-teknik arşiv olarak yeniden konumlandırılacaktır.