Aviyonik Etkileşimli Bilgisayar Sistemlerinde Uçak içi Haberleşmenin Güvenliği

Siber saldırılardan etkilenebilecek durumda olan ulusal kritik elektrik şebekesini bozmaya yönelik yapılabilecek saldırıların belirlenmesi ve bunlara ilişkin simülasyon ortamının haırlanması

Bilgi Güvenliği ve Güvenilirliği, IoT, authentication, honeypot, testbed, Nesnelerin interneti, asıllama, ağ tuzağı,

Su havzalarında kirliliğin sürdürülebilir yönetimi için kirliliğin yapay zekâ modelleriyle izlendiği bir altyapının nasıl kurulabileceği projenin temel ilgi alanıdır. Alışıldık veri işleme yöntemleri gerçek zamanlı ve konumca dağınık veriyle çalışmakta zorlandığı için ucuz maliyetli cihazlarla uçta hesaplama yapılmıştır. Daha sonra böylesi bir ölçümden elde edilecek olası verinin yapay zekâ ile işlenmesi ile yapılan kestirimlerin gerçeğe uygunluğu kıyaslanmıştır. Böylece, ucuz maliyetle anlamlandırma ölçüm noktasına yakın yapılarak ve devamında anlamlı veri merkeze aktarılarak merkezde daha hızlı ve doğru karar verilmesi sağlanacaktır. Hesap gücünün ölçüm noktalarına yaklaştırılmasıyla bilgisayar destekli karar verme ve akıl yürütmede önemli kazanımlar sağlanabileceği görülmüştür. Öncelikle, verinin, en azından bir bölümünün, gerçek zamana yakın toplanması olanaklıdır. Bundan başka, ham verinin anlamlandırılması ve yakın konumlu başka noktaların verileriyle birleştirilmesi mümkün olmuştur. Akarsu modelinin algılanması için uygun ölçüm noktaları belirlenmiş, noktalara yerleştirilen duyargalardan veri akışı sağlanması durumunda akarsudaki mevcut kirlilik hakkında yorum yapılabildiği ve olası kirlilik dağılımı senaryoları için tahmin yapılabildiği görülmüştür. Bu yaklaşımla hem fiziksel dünyadan toplanan verinin nasıl işleneceği, hem bu veriye dayalı modelin nasıl kurulacağı hem de model ve ölçüm arasındaki ilişkilerin belirlenmesi mümkün olmuştur. Sonuçta hem veriye dayalı bir model hem uzman öngörüleri hem de ölçüm bir arada kullanılarak hibrit karar destek sistemi ortaya koyulmuştur.

Araştırma kapsamında bir elektronik ticaret firmasının sunduğu hizmetlerin yürütülmesi, firmanın paydaşlarıyla yürüttüğü olağan işlemlerin akışı incelenip çözümlenerek firmanın başarım açısından durumu saptanacak; altyapı, ağ ve yazılım güvenliği çözümlenecek; özlük bilgilerinin gizliliği hakkında yorumlarda bulunulacaktır.

Durum makinesi modeli ile dağıtık veri işleme, belirli bir iş mantığının çalıştırılması sırasında ortaya çıkabilecek sistem aksamalarının kötü etkilerinden kurtulabilmek için durum makinesinin birden fazla farklı sistemde yürütülmesine dayanmaktadır. Bu yaklaşımda çoklanmış olarak çalışan dağıtık durum makinelerinin eş giriş sekansları üzerine eş çıktılar üretmesi beklenmektedir. Bu tür sistemlerin performansı zaman içerisinde paralel ve dağıtık veri işleme teknolojilerinin gelişimi ile birlikte gelişmiş ve olgunlaşmıştır. Günümüzde bulut bilişim sistemlerin yayılması ve sunucu sistemden bağımsız (serverless) mimarilerin kullanımının yaygınlaşması ile çoklanmış durum makinesi modelinin kullanımı yaygınlığını sürdürmektedir. Bu kapsamda literatürde bulut bilişime özgü yaklaşımlar görece kısıtlı olmakla birlikte konunun önemi gün geçtikçe artmaktadır. Bu projede çoklanmış durum makinesi modeline dayanan yaklaşımların bulut sistemlere özelleşmiş kavramların göz önüne alarak performans artırımının sağlanması hedeflenmiştir.

Projenin temel amacı, bir “Nesnelerin İnterneti” (İngilizcesi: Internet of Things ya da IoT) altyapısı kurmak, bu altyapı üzerinde farklı ve hafifsıklet asıllama (authentication) protokollerinin gerçeklemesi yapmaktır.

Ergene Havza’sı Türkiye’nin sınırları belirlenmiş 25 havzasından biridir. Bu havza Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli gibi nüfusça yoğun illerden oluşmaktadır. Havza ayrıca Türkiye’nin endüstri, tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin bir arada yapıldığı en üretken havzalarının başında gelmektedir. Ergene Nehri havzanın en önemli yerüstü su kütlesidir. Ancak Ergene Nehri, 1980’lerin sonlarından başlayarak süren plansız sanayileşme ve kentleşme, bilinçsiz tarımsal uygulamalar ve başarısız atıksu yönetimi nedeniyle oldukça kirli durumdadır. Doğduğu yerin hemen akabinde kontrolsüz endüstriyel ve kentsel deşarjlar ile kirlenen Ergene, havzanın aşağı kısmında tarımsal sulamada kullanılmaktır. Bu da hem ürün kalitesini düşürmekte, hem de bunları tüketen insanların sağlığına bir tehdit oluşturmaktadır. Bu projenin amacı; Ergene Nehri’ndeki güncel kirliliğin boyutlarını mikrokirletici düzeyinde belirlemek, bu kirleticilerin kaynaklarını tespit etmek ve kirliliğin boyutlarının doğa ve insan sağlığına olan etkileri anlamaktı. Sonuç olarak, elde edilen kapsalı güncel veriler kullanılarak, Ergene Nehri’nin su kalitesini iyileştirici adımların atılmasında karar vericilere destek olacak bir “Su Kalitesi Yönetimi Karar Destek” sistemi oluşturmak projenin hedefiydi. Bu hedef doğrultusunda: (1) Ergene Nehri üzerinden belirli aralıklarla ve mevsimsel olarak 75 noktadan alınan örneklerde konvansiyonel kirleticilerin yanında 250 adet mikrokirletici ölçüldü; (2) noktasal ve yayılı kirletici kaynakları tespit edildi ve bu kaynaklara özel kirletici parmak izleri çıkarıldı; (3) bu kirleticilerin fiziko-kimyasal ve biyolojik olarak bozunmaları belirlendi ve bozunma katsayıları hesaplandı; (4) alınan örneklerde Microtox kullanılarak toksisite analizi yapıldı, toksisiteye sebep olan kaynaklar ve kirleticiler tespit edildi; (5) havza için hali hazırda var olan coğrafi bilgiler ve proje kapsamında elde edilen ölçümler kullanılırak Ergene Nehri’ne özel bütünleşik bir kirletici taşınım modeli geliştirildi ve (6) elde edilen tüm veriler ve oluşturulan modeller yardımı ile python ortamında FEnCY adı verilen bir su kalitesi yönetimi karar destek sistemi hazırlandı. Projenin sonucunda, Yukarı Ergene Nehri’ni oluşturan Ergene ve Çorlu Dereleri üzerindeki OSB’lerin ve Büyükkarıştıran ve Evrensekiz OSB’lerinin önemli endüstriyel kirletici kaynakları olduğu tespit edilmiştir. Bunlara ek olararak Evrensekiz, Muratlı, Düğüncübaşı gibi büyük kasabaların kentsel kirliliğin önemli kaynakları olduğu bulunmuştur. Tarımsal kirleticiler havzayı baştan sona etkilemektedir. Ergene Nehri’nde hexa(methoxymethyl) melamine, 3-, 4-chloraniline, 1,3-, 1,6- ve 1,8-dinitropyrene, diuron, Al ve Ti kirlilik indikatörü olarak devamlı olarak izlenmesi gereken ve toksisite ile ilişkili kirleticilerdir. Buna ek olarak, Ergene Nehri’ni temizlemek için planlanan Derin Deniz Deşarj projesi kapsamına Büyükkarıştıran OSB alınmazsa, nehir suyu kaliyesinde bir iyileşme olmayacaktır.

Bu projede proje ortağı firma tarafından hazırlanmış bir bulut için işlevsel olmayan niteliksel ölçütlerin operasyonel olarak eniyilenmesi amaçlanmıştır Bu bağlamda üç ana nitelik konusunda geliştirmeler yapılmıştır başarım ölçeklenebilirlik ve güvenlik